Bywał kinem, miewał przerwy, doświadczył pożaru. Lubelski Teatr Stary ma już 200 lat i chce pokazać, jak bardzo się zmieniał

Anna Gmiterek-Zabłocka
Przez lata było tu kino, potem - ruina, na której remont brakowało pieniędzy. Dziś to piękny, odrestaurowany obiekt na Starym Mieście, w którym odbywają się spektakle, wystawy, spotkania literackie. Teatr Stary w Lublinie należy do najstarszych teatrów miejskich w Polsce i właśnie świętuje swój jubileusz.

Teatr Stary rozpoczął działalność w 1822 roku - zespół Karola Bauera grał wtedy dziewiętnaście przedstawień, w tym "Króla Leara" Williama Szekspira. "Lear" pojawi się także teraz, w roku jubileuszowym. Przedstawienie reżyseruje Janusz Opryński, a w roli głównej zobaczymy Andrzeja Seweryna. Premierę zaplanowano na 20 października. 

W ramach jubileuszu 200-lecia teatru przygotowywana jest też specjalna wystawa prezentująca działalność tej instytucji na przestrzeni lat. A jest co pokazywać, bo teatr przy ul. Jezuickiej ma niezwykłą historię. Po zaledwie dziesięciu latach działalności doszło do pożaru, w którym spłonęły niemal wszystkie dekoracje i garderoby. Obiekt wyremontowano i wzbogacono o loże. W 1853 roku teatr odkupiła Julia Makowska, która zmieniła wystrój lóż, ufundowała też płócienną kurtynę i ogromny żyrandol. 

Na przestrzeni kolejnych lat teatr zmieniał się, rozrastał; pojawiły się w nim lampy naftowe zamiast olejowych. W 1905 roku z powodu nierentowności zawiesił działalność. Powrócił dwa lata później, już jako kinoteatr. W latach 1921-1939 działał pod różnymi nazwami: Gwiazda, Adria i Rialto. 

Po wojnie wznowiono działalność kinową, a w 1967 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków. Filmy były tu pokazywane do 1981 roku, gdy kino zamknięto. W latach 1994-2004 budynkiem zarządzała Fundacja "Galeria na prowincji", która starała się go wyremontować i przywrócić działalność teatru. Tak się jednak nie stało - fundacji nie udało się zebrać wystarczających pieniędzy na rewitalizację obiektu.

W 2005 roku budynek został więc zwrócony Skarbowi Państwa, a dwa lata później jego właścicielem została gmina Lublin. Rozpoczął się wielki, kilkuletni remont, według planów architektonicznych sprzed II wojny światowej. W 2012 roku na mapie Lublina pojawiła się nowa instytucja kultury - Teatr Stary. 

Z danych Urzędu Miasta wynika, że w latach 2012-2021 na scenie teatru wystąpiło ponad 2 tysiące artystów, odbyło się tu 2,5 tysiąca wydarzeń artystycznych, w których wzięło udział ponad 310 tysięcy widzów.  

Trzy lata gromadzenia eksponatów

Zespół kuratorski pracuje nad jubileuszową wystawą od blisko trzech lat, a za jej ostateczny kształt odpowiada Justyna Łagowska. Ekspozycja stanie w teatralnym foyer. - Pokażemy to, co udało się nam zgromadzić - mówi dyrektorka teatru Karolina Rozwód. Będą więc m.in. teatralne kalendarzyki, zdjęcia rodziny Makowskich, czyli dawnych właścicieli teatru czy listy wymieniane przed laty z dystrybutorami filmowymi. 

Korespondencja prowadzona z dystrybutorami filmowymiKorespondencja prowadzona z dystrybutorami filmowymi Reprodukcja: Dorota Awiorko, Wojciech Nieśpiałowski/Teatr Stary

Na wystawie pokazane zostaną też zachowane taśmy filmowe czy plakaty i afisze z historii kina Rialto. Na drugim piętrze Teatru Starego w Lublinie stanie też projektor filmowy - ten sam, którego używano w działającym tu kinie w latach 50. 

Reprodukcje pamiątek rodziny Makowskich związane z Teatrem Starym w LublinieReprodukcje pamiątek rodziny Makowskich związane z Teatrem Starym w Lublinie Reprodukcja: Dorota awiorko, Wojciech Nieśpiałowski/ Teatr Stary

Wszystko ma być powiązane ze specjalnie utworzoną stroną internetową, na której będzie można obejrzeć zgromadzone zbiory. 

Reprodukcje pamiątek rodziny Makowskich, związane z Teatrem Starym w LublinieReprodukcje pamiątek rodziny Makowskich, związane z Teatrem Starym w Lublinie Reprodukcja: Dorota Awiorko, Wojciech Nieśpiałowski/ Teatr Stary

Sezon 2022/2023. Co planuje Teatr Stary?

Sytuacja finansowa instytucji kultury - w dobie ogromnych podwyżek opłat za prąd czy gaz - jest coraz trudniejsza. Nie inaczej jest w Teatrze Starym. Jego dyrektorka w rozmowie z TOK FM przyznała, że trzeba szukać oszczędności. Ale deklaruje, że nie zamierza podnosić cen biletów. 

Co znajdzie się w repertuarze? We wrześniu w ramach cyklu Kino w Teatrze Starym będzie można obejrzeć film "Zupa nic" w reżyserii Kingi Dębskiej; zaplanowano też Bitwę o Kulturę pod hasłem "Lubelski Teatr Wiedeński". Październik to m.in. wspomniany już "Lear" z Andrzejem Sewerynem, ale też spektakl "Łyżka dziegciu w beczce miodu" czy Bitwa o Kulturę pt. "Sztukmistrze z Lublina". Do Lublina przyjedzie też Teatr Polonia Krystyny Jandy ze spektaklem "Minetti. Portret artysty z czasów starości". 

W listopadzie wystąpi z koncertami Lubelska Federacja Bardów; pokazany zostanie również "Wujaszek Wania" z Teatru Ludowego w Krakowie. A w grudniu widzowie będą mogli wybrać się na koncert Katarzyny Groniec czy na spektakl "Skarb" w reżyserii Leszka Mądzika. 

DOSTĘP PREMIUM

Serwis informacyjny

Najnowsze podcasty

Więcej podcastów